Historia Katedry



Katedra Prawa Gospodarczego i Ubezpieczeń jest kontynuatorką, w linii prostej, pierwszej na Pomorzu Zachodnim jednostki naukowo – dydaktycznej w zakresie nauk prawnych – Katedry Prawa, funkcjonującej przy szczecińskim oddziale Akademii Handlowej w Poznaniu. Katedra działa w szczecińskim środowisku akademickim od chwili jego powstania, tj. od 1946 r.

Pierwszym kierownikiem Katedry (w latach 1946 – 1948) był prof. dr Józef Górski – profesor Uniwersytetu Poznańskiego i Akademii Handlowej w Poznaniu. Był on jednocześnie pierwszym rektorem ww. Uczelni. W czasie pracy w Szczecinie skierował swoje zainteresowania naukowe ku prawu morskiemu.

Po nim ster Katedry przejął prof. dr Leon Babiński – znanym specjalista w zakresie prawa cywilnego i międzynarodowego, wieloletni radca w Ministerstwie Spraw Zagranicznych II Rzeczpospolitej, który reprezentował Polskę w wielu organizacjach i na wielu konferencjach międzynarodowych, w tym na konferencji Stowarzyszenia Prawa Międzynarodowego w Hadze (1921), na której przyjęto tzw. reguły haskie (zasady odpowiedzialności przewoźnika morskiego wobec posiadacza konosamentu) oraz na międzynarodowej konferencji w Warszawie (1929), na której przyjęto konwencję warszawską dotyczącą międzynarodowego przewozu lotniczego. W latach 1947 – 1948 pełnił funkcję zastępcy rektora, a w latach 1948 – 1951 rektora Akademii Handlowej (przekształconej w 1950 r. w Wyższą Szkołę Ekonomiczną).

Od grudnia 1946 r., w charakterze asystenta wolontariusza, w Katedrze Prawa pracował także mgr Władysław Górski – późniejszy profesor i wieloletni kierownik Katedry, który po 6 letnim okresie służby w ramach Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (m.in. brał udział w obronie Tobruku i w bitwie pod Monte Cassino) powrócił do kraju.

W pierwszym okresie funkcjonowania Uczelni, wykłady z przedmiotów prawniczych prowadzone były w szerokim zakresie, obejmującym zarówno prawo cywilne i handlowe (prof. J. Górski), jak i prawo konstytucyjne (prof. L. Babiński) oraz prawo administracyjne i gospodarcze (dr L. Pokorzyński, mgr Kazimierz Topolnicki). Po usamodzielnieniu się Akademii Handlowej (1948), Katedra podzielona została na dwa zakłady: encyklopedyczno – państwowy, na czele którego stał prof. Leon Babiński oraz zakład cywilistyczny, kierowany przez dr Władysława Górskiego, który po uzyskaniu doktoratu na Uniwersytecie Poznańskim (1948 r.) został zatrudniony na stanowisku profesora kontraktowego. Zakres wykładów obejmował, obok ww. przedmiotów, także prawo międzynarodowe oraz organizację i technikę służby konsularnej (prof. L. Babiński), prawo komunikacyjne międzynarodowe (mgr Jan Minticz), prawo morskie (sędzia mgr Jacek Siedlecki). Do katedry przyjęci zostali asystenci w osobach Haliny Nowickiej i Bolesława Ruska.

Z chwilą upaństwowienia Akademii Handlowej i przemianowania jej na Wyższą Szkołę Ekonomiczną w Szczecinie (1950) oba ww. zakłady zostały połączone w jedną Katedrę Prawa, którą kierował do przejścia na emeryturę (1961) prof. L. Babiński. W tym czasie, po przejściowym ograniczeniu wykładanych przedmiotów do elementów prawa i prawa komunikacyjnego, rozszerzona została gama przedmiotów prawniczych o prawo cywilne oraz bardziej specjalistyczne zagadnienia prawa komunikacyjnego (transportowego), w tym morskiego, oraz ubezpieczeń transportowych. Było to konsekwencją wyspecjalizowania się szczecińskiego ośrodka nauk ekonomicznych w zagadnieniach ekonomiki i organizacji transportu. Wykłady, obok profesorów L. Babińskiego i W. Górskiego, prowadzone były także przez specjalistów z innych ośrodków (dr Z. Mika) oraz praktyków (sędzia Jacek Siedlecki – członek komisji kodyfikacyjnej opracowującej kodeks morski, autor m.in. jedynego komentarza do kodeksu morskiego z 1961 r.).

Struktura Katedry i kierunki jej rozwoju nie uległy zasadniczym zmianom po włączeniu w 1955 r. Wyższej Szkoły Ekonomicznej do Politechniki Szczecińskiej, jako Wydziału Inżynieryjno – Ekonomicznego Transportu. Kierownictwo Katedry w 1961 r. objął doc. Władysław Górski (nominację na profesora nadzwyczajnego uzyskał w 1965 r. a na profesora zwyczajnego w 1976 r.). Prof. W. Górski w tym czasie współtworzył kodeks cywilny. Czynnie uczestniczył w konferencjach międzynarodowych. Także prof. L. Babiński, choć już na emeryturze, praktycznie aż do śmierci (1973 r,) utrzymywał ścisły kontakt z Katedrą, prowadził też ożywioną działalność naukową. Pozostawał członkiem Instytutu Prawa Międzynarodowego (Institut de Droit International) w Gandawie. Współpracował czynnie przy ustalaniu zasad prawa astronautycznego. Pełnił też funkcję Prezesa Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego (w latach 1956 – 1970, a później prezesa honorowego), którego był współzałożycielem. W 1971 r. uhonorowany został tytułem doktora honoris causa Politechniki Szczecińskiej.

Lata siedemdziesiąte ub. stulecia to okres świetności szczecińskiej szkoły ekonomiki transportu, której ważnym elementem była Katedra Prawa. Oprócz Prof. W. Górskiego w tym czasie w Katedrze pracowali dr E. Kitłowski (późniejszy wykładowca Studium Administracyjnego, przekształconego w 1985 r. w Wydział Prawa i Administracji US), dr Z. Piętniewicz,, dr Jerzy Gospodarek (obecnie prof. w SGH w Warszawie) i dr Zofia Dominiczak – oboje zajmujący się naukowo problematyką przewozów osób oraz przewozów pocztowych.

Od roku akademickiego 1977/1978 Katedra została przekształcona w Zakład Prawa Transportowego i włączona w struktury Instytutu Ekonomiki Transportu. Wiązało się to z ograniczeniem składu osobowego do trzech osób (prof. W. Górski, dr Z. Piętniewicz, dr Z. Dominiczak). Pracownicy Katedry szczególną aktywność wykazywali w związku z pracami, jakie toczyły się nad ustawą – Prawo przewozowe (uchwaloną w 1984 r.). Prof. W. Górski brał też udział w konferencjach międzynarodowych, na których przedstawiał koncepcję unifikacji regulacji umowy przewozu w podstawowych gałęziach transportu, leżącą u podstaw tej ustawy.

W 1985 r. Wydział Inżynieryjno-Ekonomiczny Transportu Politechniki Szczecińskiej, w ramach której funkcjonował Instytut Ekonomiki Transportu, wszedł w struktury nowotworzonego Uniwersytetu Szczecińskiego (jako Wydział Ekonomiczny). Prof. W Górski miał szczególne zasługi w zakresie powołania do życia Uniwersytetu. Pełnił bowiem w tym czasie funkcję Prezesa Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego, którego jednym z podstawowych celów było doprowadzenie do powołania uniwersytetu w Szczecinie oraz funkcję wiceprzewodniczącego Komitetu ds. powołania Uniwersytetu Szczecińskiego.

W połowie lat osiemdziesiątych do Katedry dołączył mgr Krzysztof Wesołowski, który zajął się problematyką przewozów przesyłek oraz umów związanych z przewozem, a po obronie pracy doktorskiej (w 1992 r. ) i odbyciu dwóch staży naukowych na uniwersytecie w Antwerpii (w latach 1992, 1993) – zagadnieniami przewozów międzynarodowych.

Ważnym wydarzeniem w życiu Katedry była uroczystość 70-lecia życia i 40-lecia pracy naukowej prof. W. Górskiego. W związku z tą uroczystością ukazał się zeszyt naukowy, w którym przedstawiciele nauki prawa przewozowego i ubezpieczeń z całego kraju poświęcili swoje Profesorowi swoje opracowania (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego Nr 8, Prace Instytutu Ekonomiki Transportu, Nr 22, Szczecin 1987. Podobna księga wydana została w 1993 r. z okazji nadania prof. W. Górskiemu tytułu doktora honoris causa Uniwersytetu Szczecińskiego (Zagadnienia prawne transportu i ubezpieczeń, red. K. Wesołowski, wyd. Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin 1993 r.).

W 1987 r. prof. W. Górskiego przeszedł formalnie na emeryturę. Kierowanie pracami Katedry przejął doc. Z. Piętniewicz. Prof. W. Górski, powrócił do Katedry w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych, obejmując z powrotem jej ster. W 1995 r. Katedrę opuściła przedwcześnie zmarła dr Z. Dominiczak – osoba niezwykle lubiana przez studentów i współpracowników, wspaniały dydaktyk i ceniony naukowiec. W tym czasie (druga połowa lat dziewięćdziesiątych) zajęcia dydaktyczne prowadzone były nie tylko przez etatowych pracowników Katedry, w gronie których pojawili się mgr Jarosław Bor, mgr Krzysztofa Szajba, mgr Katarzyna Wolska – Bieniecka, ale także praktyków (radcowie prawni: Wiktor Rzeuski, Hanna Durka, Wiesława Łagocka, sędzia Dariusz Białecki).

Oprócz pracy naukowo-dydaktycznej, pracownicy Katedry włączali się w procesy legislacyjne. Prof. W Górski opiniował założenia projektu nowego kodeksu morskiego i ustaw z zakresu ubezpieczeń, a dr K. Wesołowski zasiadał w latach 1994 – 1995 w Radzie ds. Gospodarki Morskiej – organie doradczym i opiniodawczym Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej. Z kolei w 2003 r. uczestniczył w pracach grupy roboczej, której celem było opracowanie założeń i kierunków prac nad zmianami ustaw dostosowujących prawo krajowe do prawa Unii Europejskiej w zakresie wprowadzenia mechanizmów regulacji usług transportu wodnego śródlądowego.

W latach 1999 – 2005 funkcję kierownika Katedry (przekształconej w tym czasie w Zespół Prawa Transportowego i Ubezpieczeń) sprawował dr K. Wesołowski. Później tę funkcję przejęła dr Iwona Szymczak, która wykonywała ją przez okres 9 lat (2005 – 2014). Nastąpił powrót do formy Katedry i nadana została jej obecna nazwa. Opiekę naukową zapewniał w tym czasie w dalszym ciągu prof. W. Górski. Był m.in. promotorem pracy doktorskiej D. Ambrożuk, pracującej w Katedrze od 2000 r.

Aktualny skład osobowy Katedry ukształtował się zasadniczo na początku obecnego stulecia. Katedrę zasilili wówczas mgr Daniel Dąbrowski, który, jako pracownik Katedry obronił pracę doktorską na Wydziale Prawa i Administracji UAM w Poznaniu z zakresu prawa spółek oraz mgr Justyna Dobek i mgr Magdalena Bronk, które wybrały jednak drogę praktyki prawniczej. Oprócz nich pracę w Katedrze rozpoczęli wówczas doktorzy: Iwona Szymczak, Sławomir Tomczyk oraz Marek Białkowski. Zasilenie Katedry osobami, które stopień doktora uzyskały wcześniej, pod opieką naukową profesorów z innych ośrodków, spowodowało rozszerzenie przedmiotu działalności Katedry na zagadnienia wykraczające poza tradycyjne pola zainteresowań jej dotychczasowych pracowników.